NHỊP SỐNG GIÁO HỘI

Tháng Giêng 2004

Lm. Joseph Nguyễn Thanh

Các biến cố, các sự vụ, các hiện tượng, các chuyện, các dấu, xảy ra hàng giờ hàng phút ở nơi này chỗ kia trên hành tinh chúng ta với hơn 6 tỷ nhân sinh. Tôi cũng như bạn đọc, chúng ta tin chắc rằng: “DEUS CREATOR OMNIA” (“Thiên Chúa là Đấng tạo dựng mọi sự”).

Vậy, những gì diễn ra trước mắt con người đều do ý muốn của Ngài. Ngài muốn nói với thụ tạo điều gì đó qua các dấu, nói cách khác, các dấu này chỉ cho chúng ta sứ điệp hay lời dạy của Ngài. Chúng ta phải có con mắt tinh tường, trí óc sáng suốt, và trái tim mở rộng, mới có thể thấy, nhận và hiểu được những điều Chúa muốn ngỏ với chúng ta, qua các dấu của thời đại mình.

Chúa Giêsu đã nói ra những lời chê trách đối với người đồng thời Ngài: “Ta sẽ lấy ai mà ví cái thế hệ này? Họ giống như lũ trẻ ngồi nơi chợ mà gọi với lũ khác, rằng: Chúng ta thổi sáo, chúng bay không múa! Chúng ta than vãn, chúng bay không đấm ngực!”

Ở một nơi khác, Ngài đã nói thẳng với họ: “Các ngươi có nghe cho lắm mà cũng không hiểu, các ngươi có nhìn lấy nhìn để, mà cũng không thấy. Vì lòng dân này đã ra chai lại: chúng đã nặng tai nghe, chúng đã nhắm mắt lại”.

Hy vọng chúng ta không giống như những người này. Phần mình, tôi sẽ cố gắng tỉnh thức để nhìn cho rõ các dấu, rồi chia sẻ với các bạn những điều mà các dấu ấy chỉ cho tôi.

Tôi sẽ điểm một số dấu tiêu biểu, đặc trưng, đã xảy ra kể từ đầu năm 2004. Để giúp tôi hoàn thành tốt đẹp bài sai truyền giáo bằng ngòi bút của mình, tôi rất hoan hỉ được đón nhận các đóng góp ý kiến hay phê bình của bạn đọc xa gần; xin vui lòng gửi về địa chỉ email: Thanhnguyenjoseph@hotmail.com.

TRẬT TỰ THẾ GIỚI MỚI

Xây dựng trên sự tôn trọng phẩm giá con người và sự bình đẳng giữa các dân tộc là nội dung chính bài giảng của ĐGH Gioan-Phaolô II trong thánh lễ đầu năm dương lịch, do ngài chủ sự và ĐHY Angelo Sodano, Quốc Vụ Khanh, cử hành lúc 10 giờ sáng, kính Đức Maria Mẹ Thiên Chúa, cũng là Ngày Hòa Bình Thế Giới kỳ thứ 37. ĐTC nhấn mạnh rằng để đem lại hòa bình, cần phải tôn trọng luật quốc tế và thiết lập trật tự mới dựa trên các mục tiêu của LHQ. Trật tự ấy có khả năng đem lại những giải pháp thích hợp cho những vấn đề của ngày nay, trên căn bản tôn trọng nhân vị, sự phát triển hòa nhập, sự đoàn kết của các quốc gia giầu và nghèo, sự chia sẻ tài nguyên và những thành tựu khoa học kỹ thuật.

[Chúng ta biết ngay từ đầu năm 2003, ĐGH đã mạnh mẽ chỉ trích chiến tranh Iraq. Ngài đã cử sứ giả đi Baghdad và Washington để tìm giải pháp tránh chiến tranh và để thuyết phục các nhà lãnh đạo thế giới rằng chiến tranh có thể tránh được, vì “chiến tranh luôn luôn là thất bại của nhân loại”. Trong Ngày Hòa Bình Thế Giới này, ngài quả quyết: “Hòa bình là có thể đạt được và là cần thiết.”]

Cuối thánh lễ, ĐTC đã ban phép lành đầu năm mới cho mọi người hiện diện. Rồi đến 12 giờ trưa, Vị Cha Chung xuất hiện nơi cửa sổ phòng làm việc của ngài, để nói vài lời mừng năm mới và cầu chúc tân niên, trước khi nguyện kinh Angelus, với đông đảo tín hữu hành hương tụ tập tại quảng trường Thánh Phêrô: “Hôm nay, ngày đầu tiên Năm Mới, với hết lòng thành, tôi xin gởi lời cầu chúc đến toàn thế giới, vừa khẩn cầu Thiên Chúa chúc lành cho gia đình nhân loại. Nguyện xin Thiên Chúa chiếu tỏa dung nhan Ngài trên mọi người nam nữ, và ban cho tất cả các Dân tộc được bình an”.

ĐTC CẦU CHÚC NĂM MỚI AN LÀNH

“Trong tình thương và hòa bình của Chúa Kitô” cho đông đảo các tín hữu hành hương tụ họp tại quảng trường Thánh Phêrô, trước lúc ngài nguyện kinh Angelus vào trưa Chúa nhật đầu tiên của năm 2004, ngày 4-1-04.

NHÂN VẬT SỐ 1

ĐGH là nhân vật số 1 của những người Ý năm 2003. Ngày 5-1-04, theo kết quả của cuộc thăm dò do nhật báo “Cộng Hòa” (La Republica) thực hiện, thì 18,7% những người được hỏi (gồm 1,088) cho rằng ĐGH Gioan-Phaolô II là nhân vật nổi bật nhất trong năm 2003, trên bình diện sinh hoạt chính trị quốc tế.

BAN HUẤN DỤ

ĐTC ban huấn dụ LỄ HIỂN LINH, ngày 6-1-04, cho các tín hữu trước khi ngài nguyện kinh Angelus, vào buổi trưa. ĐTC đã nhắc lại những lời Đức cố GH Phaolô VI đã nói cách đây 40 năm trong Vương cung Thánh đường Giáng Sinh tại Bethlehem, nhân chuyến thăm viếng Thánh Địa lúc đó: “Chúng tôi nhìn đến thế giới với lòng thiện cảm bao la. Nếu thế giới cảm thấy xa lạ đối với Kitô giáo, nhưng Kitô giáo không cảm thấy xa lạ với thế giới”. Kết thúc, ĐTC đã cầu chúc tất cả mọi người “được luôn luôn bước đi trong ánh sáng của Chúa Kitô”.

GHCG BỊ NGĂN CẤM

Việc thờ phượng của GHCG tại Bhutan (quốc gia nằm giữa Trung Quốc và Ấn Độ) đều bị ngăn cấm, ĐC Stephen Lepcha của GP Darjeeling, GP bao gồm toàn cõi Nepal đã cho biết như vậy vào ngày 6-1-04. Ngay cả lễ Giáng sinh cũng không được phép cử hành. Tại Bhutan, Phật giáo là quốc giáo và bất cứ tôn giáo nào khác đều bị cấm truyền đạo.

LẰN RANH RÕ RỆT

“Phải có lằn ranh rõ rệt giữa Giáo sĩ và Giáo dân”, ĐTC đã nhận định như vậy nhân dịp tiếp kiến các tham dự viên khóa họp khoáng đại của Bộ Giáo Sĩ tại Tòa thánh vào ngày 10-1-04. Chủ đề của khóa họp khoáng đại này chú trọng tới quan hệ giữa các linh mục và giáo dân. Ngài tuyên bố: “Điều cần thiết là phải bảo vệ thế quân bình giữa vai trò của giáo dân và vai trò đúng đắn của hàng giáo sĩ địa phận hay linh mục chính xứ. Không nên coi các vị chủ chăn GH như là những người thi hành các quyết định theo quan điểm của đa số. Và cơ cấu của GH không phải như là cơ cấu chính trị”.

KÊU GỌI HỖ TRỢ

ĐTC Kêu gọi hỗ trợ cho tương lai của IRAQ trong dịp tiếp kiến ngoại giao đoàn cạnh Tòa thánh, gồm 174 vị đại sứ, vào ngày 12-1-04. Theo ngài, đây không phải là lúc để nhìn lại cuộc chiến tại Iraq, bởi lẽ Tòa thánh đã làm những gì có thể, nhằm tránh đi đến cuộc chiến này. Điều quan trọng trong lúc này là cộng đồng quốc tế cần giúp đỡ người dân Iraq vừa thoát khỏi một chế độ độc tài, để họ có thể lèo lái và củng cố chủ quyền quốc gia, định đoạt một hệ thống chính trị và kinh tế phù hợp với nguyện vọng của họ. Trong dịp này, ngài đã nói: “Hòa bình luôn luôn bị đe dọa. Trong những tháng vừa qua, hòa bình bị xáo trộn bởi những biến cố diễn ra tại Trung Đông, một lần nữa đã trở thành nơi xung đột và chiến tranh. Trong mọi biến cố, có một điều luôn rõ ràng, đó là chiến tranh không thể giải quyết mọi xung đột giữa các dân tộc”.

ĐẠO CÔNG GIÁO TẠI BALAN

97% dân chúng BA LAN CÒN TIN vào Thiên Chúa, theo kết quả cuộc điều tra được Đại học Thăm dò Dư luận bên Ba Lan thực hiện và được công bố ngày 18-1-04. Bản kết quả cho biết: 96,4% những người được hỏi, tuyên bố mình là Công giáo; chỉ có 0,2% cho mình là tín hữu Chính Thống giáo, và 0,2% là Tin lành. 57% dân chúng Ba Lan còn tham dự ít nhất là mỗi tháng một lần Thánh lễ Chúa nhật.

CHÚC TẾT

ĐTC chúc tết các dân tộc Trung Hoa, Việt Nam và Đại Hàn. Vào trưa Chúa nhật ngày 18-1-04, ngày đầu tiên của Tuần lễ Cầu nguyện cho sự Hiệp Nhất Kitô, trước khi nguyện kinh Angelus, ĐTC đã ban huấn dụ về ý nghĩa của Tuần Hiệp Nhất; rồi sau đó ngài nói lên những lời cầu chúc Năm Mới Âm Lịch Giáp Thân như sau:

“Cha xin bày tỏ sự gần gũi và những lời cầu chúc An Bình và Thịnh Vượng cho các Dân Tộc Bên Đông, nhất là dân tộc Trung Hoa, Việt Nam và Đại Hàn, trong những ngày tới đây vui mừng Mừng Ngày Đầu Năm Âm Lịch”.

BIỂU TÌNH

Biểu tình Phò sự sống đã rầm rộ diễn ra vào ngày 22-1-04 (đúng Mồng Một Tết Giáp Thân) tại Hoa Thịnh Đốn, với hàng trăm ngàn người tham dự, nhằm bày tỏ lập trường cương quyết “phò sự sống” của mình nhân dịp đánh dấu 31 năm ngày phán quyết Roe v. Wade ra đời, một phán quyết lịch sử của Tối Cao Pháp Viện HK hợp pháp hóa việc phá thai trên đất

“ God bless America!”

Kể từ ngày bi thảm ấy, đã có trên 45 triệu thai nhi vô tội bị giết chết cách hợp pháp ngay từ trong bụng mẹ, và không được quyền ra chào đời, chỉ vì những người mẹ ích kỷ, và vô trách nhiệm không muốn gánh lấy bổn phận làm mẹ, và cũng vì xã hội đã chiều theo dư luận phóng khoáng tự gán cho mình vai trò giải phóng phụ nữ. Cũng vào dịp này, khắp nơi trên nước Mỹ, đã có những cuộc xuống đường của dân chúng, hoặc những buổi cầu nguyện trong thánh đường, để thức tỉnh lương tâm con người, nhất là những nhà cầm quyền, những nhà lập pháp, những quan tòa và những cơ quan truyền thông cũng như những con người đã và đang cổ võ cho việc phá thai. Điều đáng mừng là nhiều nhà lãnh đạo chính quyền và lập pháp đã can đảm lên tiếng ủng hộ phò sự sống. T.T George Bush vào dịp này đã điện thoại cho người lãnh đạo cuộc biểu tình ở HTĐ gọi lập trường của họ là cao cả.

CHỈ TRÍCH TRUYỀN THÔNG

Giời truyền thông đã bị ĐGH Gioan-Phaolô II hôm 24-1-04 chỉ trích. Ngài nói rằng truyền thông đã đưa ra những hình ảnh tích cực, có vẻ như khuyến khích chuyện dục tính ngoại hôn, ngừa thai, phá thai, đồng tính luyến ái. Tất cả những thứ đó đều làm băng hoại xã hội.

Trong một bản tuyên cáo được đưa ra trước Ngày Truyền Thông Thế Giới của GH lần thứ 38 sẽ được cử hành vào ngày 23-5-04, ĐTC đã thúc giục các phương tiện truyền thông hãy cổ vũ cho đời sống gia đình truyền thống. Ngài nói:

“Tất cả các phương tiện truyền thông đều có một trách nhiệm lớn nhỏ khác nhau. Sự phát triển hay suy giảm luân lý của con người là tùy vào ngôn ngữ họ nói hay những thông tin họ nghe. Hôn nhân và đời sống gia đình phải luôn được diễn tả một cách nhạy cảm, thực tế, nhưng đồng thời cũng phải được đề cao, phải tán tụng những đức tính như yêu thương, trung tín, tha thứ, quảng đại, hy sinh. Nhưng tiếc thay từ trước tới nay, truyền thông đã mô tả gia đình và đời sống gia đình một cách không thích hợp. Người ta đã không nghiêm khắc phê phán những sự bất trung, luyến ái bên ngoài hôn nhân, thiếu tinh thần đạo đức, không tôn trọng giao ước hôn nhân. Trong khi đó, truyền thông lại hỗ trợ cho ly dị, phá thai, đồng tính. Cổ vũ sự độc hại cho gia đình là làm xã hội bị suy đồi.”

SỨC KHOẺ CUẢ ĐGH

Tình trạng sức khoẻ của ĐGH Gioan-Phaolô II được các giới chức tại Vatican cho biết là đã phục hồi đáng kể, khả quan hơn. Trong lần xuất hiện vào sáng thứ Tư, ngày 28-1-04, ở đại thính đường Phaolô VI để tiếp kiến khoảng 4,000 người hành hương, ngài đã tỏ ra tương đối khỏe mạnh. Năm ngoái, tình trạng sức khỏe của ngài có suy yếu vì chứng bệnh run tay chân (parkinson), nên các cuộc gặp gỡ của ngài với công chúng đều bị rút ngắn thời gian và mọi người phải cách xa ngài ít nhất là 5 mét. Trong buổi triều yết thường lệ hôm nay, ĐGH đã cùng mọi người suy tư về Thánh Vịnh số 10 nói đến sự công chính của Thiên Chúa. Ngài nhấn mạnh sự công chính ấy phải là nền tảng cho niềm tin, cho mọi nguồn mạch hy vọng, đặc biệt là trong những lúc con người bị đau khổ và thử thách.

Những lời xác tín này đã gây ấn tượng sâu xa trong tâm hồn tôi. ĐGH là con người can đảm chấp nhận thân phận “sinh-lão-bệnh-tử” của mình như mọi phàm nhân khác vậy, nhưng ngài còn là một Kitô hữu đầy ắp lòng tin tưởng cậy trông vào Thiên Chúa trong khổ đau và thử thách đời mình, như câu mở đầu của TV 10: “Nơi Ya-vê tôi ẩn náu, sao các người dám bảo hồn tôi: ‘Hãy trốn đi, như chim sẻ về ngàn.’”

HIỆN TÌNH GIÁO HỘI PHÁP

GHCG Pháp ngày càng đi xuống. Tin từ Vatican ngày 30-1-04 cho biết: Trong các buổi tiếp kiến các GM Pháp mới đây, ĐGH Gioan-Phaolô II luôn đưa ra những nhận xét ngay thẳng về tình hình Giáo hội Pháp. Khi gặp các GM vùng Paris, ngài đã nói đến tình trạng sa sút số linh mục ở Pháp và kêu gọi GH Pháp phải để ý đến vấn đề ơn kêu gọi linh mục đối với giới trẻ Pháp. Hôm 29-1, khi tiếp kiến các GM Pháp vùng Dijon và Tours, ĐGH lại thẳng thắn đề cập đến việc giáo dân Pháp thiếu sinh hoạt tôn giáo. Ngài nói với các vị GM này rằng, bổn phận của người giáo dân là tham dự thánh lễ ngày Chúa nhật, cung ứng việc dạy giáo lý trong gia đình, tích cực tham gia vào các sinh hoạt của GH và xã hội. Ngài không ngần ngại đưa ra các dữ kiện tiêu cực ở Pháp như số giáo hữu CG tích cực đang bị giảm bớt dần. Trong khi đó, những cộng đồng giáo xứ tỏ ra già cỗi đi một cách mau chóng. Người Công giáo tuổi từ 25 đến 45 đang biến mất dần khỏi các cộng đoàn.

Vị Thủ Lãnh đáng kính 83 tuổi già yếu đau lòng khi thấy GH Pháp từng được gọi là “trưởng nữ”, nay sút kém có thể nói là thê thảm. Từ hơn 10 năm trước tôi đã được cho biết chỉ có khoảng 20% tín hữu CG Pháp còn thực hành đạo, tức sống đạo tích cực mà thôi, ngoài ra đa số họ chỉ tới nhà thờ hai lần trong đời: lần thứ nhất họ đến để được rửa tội, và lần thứ hai họ được “đưa” đến để nghe hát… Requiem Aeternam!

Thật ra không phải chỉ GH Pháp xuống dốc như thế, hầu hết các GH khác ngày nay đều lâm vào tình trạng này. Các tín hữu bỏ đạo, hay sống đạo thờ ơ, vì ảnh hưởng của ý thức hệ tục hóa đang lan tràn. Ý thức hệ này đã và đang xâm nhập vào cả giới linh mục, tu sĩ nam nữ. Chúng ta hãy đề phòng cảnh giác đối với ý thức hệ ma tà này, hầu có thể “đứng vững trước mặt Con Người, khi Ngài tái quang lâm”.

Ngay từ năm 1984, tiến sĩ thần học nổi tiếng trong giới CG Mỹ David Tracy đã than rằng: “Đời sống Công giáo dường như đang bốc hơi với tốc độ chóng mặt!” Tuần báo Newsweek, số ra ngày 12-2-1996, đã cho biết: Số linh mục và tín hữu CG Rôma bỏ đạo càng ngày càng nhiều trên khắp thế giới, điển hình là ở Châu Mỹ La Tinh, số giáo dân bỏ Công giáo theo Tin lành lên tới 8,000 người mỗi ngày.

Mồng 3-2-04, Hội đồng GM Ái Nhĩ Lan đã báo cáo viễn tượng ảm đạm về con số tu sĩ tại đây: Chỉ nội trong vòng ba năm, số nữ tu ở Ái Nhĩ Lan giảm 10%, đang từ 10,997 chị xuống còn 9,849 chị. Người ta tính rằng nếu cứ đà này thì trong vòng 15 năm nữa, số nữ tu chỉ còn 500 chị. Về ơn kêu gọi làm linh mục, viễn tượng cũng không được sáng sủa cho lắm. Trong năm 2003 chỉ có 13 tân linh mục. Ái Nhĩ Lan có 26 Giáo phận trong đó hơn 50%, tức 14 GP không truyền chức được tân linh mục nào. Chúng ta đã biết trước đây, GH Ái Nhĩ Lan đã đào tạo được rất nhiều linh mục, để “cung cấp” cho các GH ngoại quốc, chẳng hạn như cho Tổng GP Los Angeles, CA, HK.

NĂM THÁNH TRUYỀN GIÁO

Hội đồng Giám Mục VN khai mạcNăm Thánh Truyền Giáo vào Lễ Giáng Sinh 2003 và sẽ kết thúc vào Lễ Hiển Linh, mồng 2-1-2005, để kỷ niệm 470 năm (1533-2003) ngày Tin Mừng Chúa Giêsu đến với Dân Tộc Việt Nam. Đây là dịp cảm tạ hồng ân Thiên Chúa và cũng là cơ hội rất tốt, để mỗi tín hữu VN suy tư về ơn gọi và nhiệm vụ rao giảng Phúc Âm của chính mình.

Truyền giáo được thực hiện bằng nhiều phương thức và đường lối, và từ một em bé đến cụ tuổi hạc đều có thể đóng góp phần mình. Sau mấy ngày Tết Nguyên Đán Giáp Thân vừa qua, Đức GM J.B Bùi Tuần, hiện hưu trí tại tòa GM Long Xuyên, đã chia sẻ với chúng ta bài viết “Tâm Tình Đầu Xuân”, trong đó ngài kể câu chuyện ngắn:

“Một cô du khách trên đường tham quan, tình cờ gặp ba em bé đang chơi. Cô lân la hỏi chuyện. Tới một lúc, cô nhận ra 3 em là những người có đạo. Cô hỏi thử một em: Chúa em ở đâu? Em trả lời: Chúa em ở trong nhà thờ. Cô hỏi em thứ hai. Em thưa: Chúa em ở trong những người nghèo. Cô hỏi em thứ ba. Em không trả lời, nhưng chắp hai tay lại, cúi đầu xuống, thầm cầu nguyện. Có nghĩa là em tin Chúa ở trong lòng em”. Rồi Đức Cha bình luận:

“Cô du khách rất cảm động, tự nhận ra cả ba em bé đều mang một phần chân lý đức tin. Phần nọ bổ túc cho phần kia. Không ngờ, những em nhỏ bé đó, với những phần nhỏ bé của đức tin, đang là những lữ hành nhỏ đi về Nhà Cha. Vừa đi vừa truyền bá Tin Mừng. Các em quả là những nhà truyền giáo ngay những lúc vui chơi. Mà truyền giáo cho cả người lớn”.

Nước Việt Nam chúng ta hiện có 81.4 triệu dân, mà Giáo hội CG mới đạt được khoảng 8 triệu tín hữu, bao gồm trong đó có khoảng 2,200 linh mục triều, 400 linh mục dòng, 1,524 nam tu, và 9,758 nữ tu. Cánh đồng truyền giáo vì thế còn rất là bát ngát mênh mông!

Nhân dịp năm đánh dấu công cuộc truyền giáo vào VN, tôi ghi lại ở đây một nhận định của cố LM Lương Kim Định (1915-1997), triết gia sáng lập chủ thuyết An Vi và Việt Nho, viết trong tác phẩm Cẩm Nang Triết Việt, để chúng ta cùng gẫm nghĩ: “Sự truyền đạo Thiên Chúa vào VN đã đưa đến sự chia khối dân tộc đang thống nhất thành hai phe lương giáo làm cho sự liên lạc giữa đôi bên trở nên nhức nhối đầy e dè nghi kỵ. Sự nghi kỵ này xem ra không sao xóa sạch được.”

LINH MỤC CHUI

Các linh mục chịu chức "chui", nghĩa là không có sự chấp thuận của nhà nước, đã được tham dự khoá huấn luyện thần học 2 năm để thi hành thừa tác vụ của mình một cách công khai, tại Đại chủng viện Sao Biển, Nha Trang. Khóa học cũng sẽ cho phép các chủng sinh “lớn tuổi” có thể được phong chức linh mục. ĐC Nguyễn Văn Hòa, Chủ tịch HĐGMVN, đã khai giảng khóa học ngày 30-1-04, với 44 chủng sinh và 22 linh mục “được phong chức chui” đã được ĐGM chọn trong 8 Giáo phận. Hầu hết các linh mục “chui” của khóa học đã được Đức Cố GM Bùi Chu Vũ Duy Nhất đặt tay trong “bí mật”. Biến cố này cho chúng ta thấy việc Thánh Thần Thiên Chúa đang hoạt động trong GHVN chúng ta hôm nay.

GIA ĐÌNH CÔNG GIÁO

Gia đình công giáo phải nằm ở trung tâm của sự chăm sóc mục vụ, ĐTC đã nhắc nhở các GM Pháp thuộc hai giáo tỉnh Dijon và Tours như vậy, trong cuộc tiếp kiến “ad limina” (5 năm/lần) ngày 30-1-04. Ngài nói rằng gia đình không phải chỉ đơn thuần là một tương quan như bao tương quan khác, nhưng đây là một mẫu gương tương quan cần thiết cho tương lai của xã hội. GH cần chuẩn bị cho các người trẻ khi họ nghĩ đến việc lập gia đình, trình bày cho họ một cái nhìn tích cực về những tương quan tình yêu và phái tính. ĐTC lưu ý các GM không thể chỉ là những kẻ đứng nhìn hiện tượng gia đình đang tan rã, mà chẳng làm gì cả. GH hy vọng góp phần vào việc giúp thay đổi thái độ sống, sao cho những giá trị tích cực liên quan đến đời sống hôn nhân và gia đình, được vượt thắng, trước những sứ điệp tiêu cực và thường gây tàn phá của xã hội ngày nay, một xã hội cho phép con người nghĩ rằng mọi sinh hoạt tình cảm đều tốt lành, và như thế chối bỏ mọi tiêu chuẩn luân lý cho những hành động của con người.

Riêng tại Hoa Kỳ, có hơn 4.5 triệu cặp không cưới hỏi, chỉ chung sống với nhau. 35% trẻ em sinh ra từ các bà mẹ không hôn nhân. 50% cặp li dị, cao nhất ở tuổi dưới 18. Dưới 70% trẻ em được sống cùng với cả bố mẹ, tỷ lệ này càng ngày càng xuống thấp.