Thức lâu mới biết đêm dài

Mặc Giao

Các cụ xưa có câu “Thức lâu mới biết đêm dài, ở lâu mới biết lòng người có nhân”.

Có vẻ một vị mục tử VN đã thấy thấm câu này, sống chung lâu ngày mới biết người bên cạnh mình tử tế thật hay tử tế giả. Ngày 2-5-2009, ĐGM Nguyễn Văn Sang, địa phận Thái Bình đã gửi thư cho đủ mặt cầm quyền từ Thái Bình, Hưng Yên tới Hànội, một bức thư phản đối trong đó có những đoạn đáng chú ý sau đây:

”Nhân dịp tháng 5 (tháng hoa), tháng mà Giáo Hội Công Giáo dành riêng để kính Đức Mẹ. Tôi có đăng ký với cha bề trên Dòng Chúa Cứu Thế tại Thái Hà để cùng với Giáo Phận (linh mục, nam nữ tu sĩ và giáo dân) đến hành hương tại đền thờ Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp để được lãnh ơn toàn xá như Toà Thánh đã ban bố và cổ vũ mọi người đến hành hương nơi này…

(…) “Các thành phần Dân Chúa ở Giáo Phận Thái Bình hồ hởi vui mừng với kỳ vọng được lãnh ơn Toàn Xá nên đã thu xếp để lên đường bằng nhiều thể thức, nhiều cách khác nhau.

Nhưng than ôi, việc hành hương không những không được cổ vũ như các cuộc hành hương vể Chùa Hương, đến núi Phật hoặc những tổ chức ngoài đời khác như: xem hoa hậu, xem hoa anh đào v,v.. mà còn bị xúc phạm đến quyền tự do tín ngưỡng của con người, nhất là những người được cho là chân tay yếu mềm như đàn bà, trẻ em. Cụ thể các nhân viên an ninh của các huyện Tiền Hải, Vũ Thư, Kiến Xương… trắng trợn đến từng gia đình bà con giáo dân đe doạ, thu bằng lái của những tài xế nào chở đoàn hành hương: cho công an chặn các lối đi hành hương trên ngã đường 1A, đường số 5, yêu cầu ai là người có đạo phải xuống khỏi xe, gây nên tình trạng kỳ thị tôn giáo chia rẽ dân tộc, gây bức xúc cho mọi người ngay trên mảnh đất thủ đô Hà Nội, công an bắt một số người (trong đó đa số là phụ nữ và trẻ em) trên xe, hoặc chung, hoặc riêng, phải xuống xe giữa cánh đồng hoang vắng cô quạnh. Sau buổi lễ còn triệu tập một số người đã tham dự buổi lễ hôm đó sách nhiễu làm mọi người lo ngại…

(…) “Chúng tôi phản đối những hành vi nói trên và xin can thiệp để ngưng những vụ sách nhiễu đồng bào Công Giáo Thái Bình vì đã đi dâng lễ ngày 2-5-2009 tại Nhà Thờ Thái Hà – Hà Nội…”

Lần đầu tiên chúng ta được nghe Giám Mục Nguyễn Văn Sang công khai tố cáo những hành vi bạo ngược phạm pháp, đàn áp tôn giáo của nhà cầm quyền CS. Từ trước tới nay, Đức Cha nổi tiếng là một giám mục thân thiện và cộng tác với CS. Mới hôm nào Đức Cha còn tuyên bố việc cướp đất và đàn áp giáo dân Hà Nội “…đấy không phải chủ trương của nhà nước” (trích theo tác giả AN BÌNH, VietCatholic.net 7-5-09). Vì thế CS đã đáp lễ và chiều chuộng Ngài đủ thứ, từ việc đi nghỉ mát Đồ Sơn, trả đất chủng viện cũ, xây cất “hoành tráng” nhà thờ chính toà và nhiều nhà thờ khác thuộc GP Thái Bình, đến việc được tặng huy chương “HCM”.

Khi cao trào tranh đấu của giáo dân Hà Nội làm nhà cầm quyền lo âu, ông tướng thứ trưởng Bộ Công An Nguyễn Văn Hưởng đã gọi điện thoại cho Đức Cha cả đêm để nhờ giúp đỡ. Đức Cha nghĩ mình thuộc loại “nặng ký” trước mắt những người CS. Lời ngài nói ra phải được nể vì. Cái ghế TGM Hà Nội và sau đó là mũ áo Hồng Y nếu được Toà Thánh đề nghị cho ngài chắc đảng CS sẽ chấp nhận liền, nhất là ngaì đã từng làm GM phụ tá Hà Nội trước khi được bổ nhiệm coi sóc địa phận Thái Bình.

Than ôi, ý Trời lại khác. Thời gian qua mau, nay ngài đã sấp xỉ 80 tuổi đời, đã đệ đơn xin ĐGH cho về hưu. Bây giờ không còn giờ để trông chờ, tại sao không nói thật, nói thẳng? Hành động vỗ mặt của CS đối với ngài và giáo dân Thái Bình chẳng những khiến ngài buồn mà còn đau vì bị mỉa mai:

”Một điều đáng buồn là trong quá trình hoạt động của tôi được mọi người đánh giá là thân thiện, đối thoại với tất cả mọi người, kể cả các vị trong chính quyền các cấp, vì sự kiện mới xẩy ra mà nhiều người đã mỉa mai tôi trên báo điện tử rằng có được cái gì không mà đối thoại với chính quyền…”

Vì tin tưởng chủ quan vào việc nhà cầm quyền ưu đãi mình, ngài nghĩ ngài có thể can thiệp với nhà cầm quyền chấm dứt việc đàn áp giáo dân Hà Nội bằng roi điện và cướp đất Giáo Hội làm công viên. Ngài đã gọi điện thoại cho tướng CA Nguyễn Văn Hưởng nhiều lần, nhưng đầu giây bên kia im lìm, không ai trả lời ngài. Chính ngài đã nói ra chuyện này và đã được báo chí đăng lại. Bây giờ cộng thêm việc các cấp công quyền chơi xấu với giáo dân của ngài, chắc ngài đã nhận ra mình lỡ “trao thân lầm tướng cướp”. Sống lâu với người mình tuởng là tử tế đến khi hữu sự mới biết đó là những thằng đểu.

Những vị mục tử khác muốn theo gương cộng tác và đối thoại của Đức Cha Sang để tìm lợi lộc riêng cho giáo phận của mình đã tỉnh mộng chưa? Các vị có nhận ra chiến thuật của CS: “vỗ béo khi ngoan, đối xử cạn tàu ráo máng khi hư (tức làm trái ý đảng)” hoặc hết xài. Có nên hy sinh sự thật, lý tưởng và danh dự để đổi lấy sự an thân và lợi ích trần gian?

***

Mới đây chúng ta lại được nghe tiếng nói của một vị GM khác. Đức Cha Nguyễn Văn Khảm, GM phụ tá TGP Sàigòn, cho phổ biến vào tháng 2/2009 bài viết “Quan điểm Công Giáo về trách nhiệm của Giáo Hội trước các vấn đề xã hội”. Đức Cha Khảm đã dùng những tài liệu giáo huấn như Master et Magistra, Gaudium et Spes, Lumen Gentium v… để viết một bài tóm gọn liên quan đến vấn đề được nêu. Khi nói tới vấn đề xã hội là đụng tới mọi lãnh vực của đời sống con người: tôn giáo, chính trị, công bằng xã hội, tệ nạn xã hội… Chúng tôi không diễn giải toàn bài, chỉ nêu đôi điều đáng quan tâm.

Tác giả đã dùng hai sự kiện: HĐGM Hoa Kỳ lên tiếng thúc đẩy việc bình thường hoá quan hệ ngoại giao giữa Hoa Kỳ và Việt-Nam (tháng 6/2009), Đức Giáo Hoàng Gioan Phao Lô II cử đặc sứ đi thuyết phục TT Bush đứng ấn công Iraq (2002), để chứng tỏ Giáo Hội không thờ ơ và đứng ngoài các vấn đề chính trị vì:

” Hành động của Giáo Hội nhằm xây dựng công lý và tham gia vào việc biến đổi thế giới nên tốt lành hơn là một chiều kích cấu thành trong sứ mạng của Giáo Hội nhằm cứu rỗi nhân loại và giải thoát họ khỏi mọi tình trạng áp bức”.

Tuy nhiên Giáo Hội không tranh chấp quyền hành với ai. Giáo Hội chủ trương cộng tác với thế quyền trong việc đem lại phúc lợi cho ngườidân qua đối thoại và trong việc tôn trong sự độc lập của nhau.

”Giáo Hội cũng không muốn cậy nhờ vào những đặc ân của thế quyền. Hơn thế nữa, “Giáo Hội cũng sẽ từ chối việc sử dụng một số quyền lợi đã được hưởng cách chính đáng khi thấy rằng việc sử dụng những quyền lợi đó làm cho người ta nGhi ngờ về lòng thành muốn làm chứng nhân của mình “

Trong phần kết luận, Đức Cha Khảm viết:

”Là những người Việt Nam và là cộng đoàn các môn đệ của Đức Giêsu, Giáo Hội Công giáo tại Việt Nam lấy vui mừng và hy vọng, ưu sầu và lo lắng của người dân Việt làm vui mừng và hi vọng, ưu sầu và lo lắng của chính mình, và không có gì là của con người mà không gieo âm hưởng trong lòng Giáo Hội. Trong những năm qua, ý thức đó đã thúc đẩy Giáo Hội góp phần giải quyết các vấn đề xã hội trong khuôn khổ luật pháp cho phép, và còn muốn góp phần nhiều hơn nữa trong tương lai. Đồng thời Giáo Hội cũng ý thức rằng để góp phần giải quyết các vấn đề xã hội, Giáo Hội cần tiến hành cuộc đối thoại đa diện : đối thoại với Chính quyền là những người có trách nhiệm tổ chức, ổn định và xây dựng xã hội; đối thoại với các tôn giáo vốn là nền móng những giá trị đạo đức của dân tộc; đối thoại với văn hoá dân tộc là nguồn của những giá trị nhân văn đích thực và ngày nay đang có nguy cơ bị xói mòn; đối thoại với con người, nhất là người nGhèo vốn vẫn chiếm đa số trong cộng đồng dân tộc. “

Bài viết của Đức Cha Nguyễn Văn Khảm đã xác nhận trách nhiệm và vai trò của Giáo Hội Công Giáo đối với đất nước và dân tộc Việt-Nam. Nó có giá trị lý thuyết. Cần phải đem ra thực hành:

1.- “Giáo Hội không muốn cậy nhờ vào những đặc ân thế quyền”

Rất đúng. Trường hợp Đức Cha Nguyễn Văn Sang và đại phận Thái Bình đã chứng tỏ rằng nhờ cậy sẽ bị lợi dụng, khi không lợi dụng được, người ta sẽ cho Giáo Hội trở về vị trí nạn nhân. ”Giáo Hội cũng sẽ từ chối một số quyền lợi chính đáng nếu bị nghi ngờ về lòng thành làm chứng nhân của mình. “ Điếu này chưa từng xẩy ra đối với nhiều vị trong hàng giáo phẩm. Chỉ thấy việc làm vừa lòng chính quyền để được hưởng những đặc ân, dù những đặc ân đó chính là những quyền lợi chính đáng của mình.

2.- “Lấy vui mừng và hy vọng, ưu sầu và lo lắng của người Việt Nam làm của mình”

Điều này quá tự nhiên, vì người Công Giáo Việt-Nam cũng là người Việt-Nam, cùng chia sẻ vận mệnh và nỗi thăng trầm của dân tộc. Tuy nhiên, các vị cầm đầu Giáo Hội CGVN mới nói chứ chưa làm đủ.

• Dân Việt-Nam thuộc mọi tôn giáo đang bị cướp quyền tự do hành đạo và cả quyền quản trị các Giáo Hội, Giáo Hội CGVN đã lên tiếng bênh vực ai chưa? Ngay bênh vực mình cũng còn “e ấp” và chỉ giới hạn vào những trường hợp cụ thể tại một số địa phương riêng lẻ.

• Nhiều người Việt-Nam bị cướp nhà cướp đất, đang lang thang ngủ đường ngủ chợ trên đường đi khiếu kiện, Giáo Hội CGVN đã lên tiếng bênh vực họ lần nào chưa?

• Có nhà thờ hay cơ sở Công Giáo nào mở cửa cho họ vào trọ qua đêm, được tắm rửa và được tiếp tế một chén cơm hay một ổ bánh mì?

• Những thiếu nữ nông thôn vì nghèo phải bán thân làm vợ những người ngoại quốc có được Giáo Hội giúp đỡ, cứu vớt khi bị ngược đãi, hay chỉ có một mình linh mục Hùng ở mãi tận Đài Loan làm công việc này?

• Những vụ nhượng đất, nhượng biển cho ngoại bang, cho Trung Quốc khai thác bauxite ở Tây Nguyên có làm Giáo Hội quan tâm và lên tiếng cùng toàn thể dân tộc để bảo vệ đất nước?

• Đó có phải là trách nhiệm xã hội, là vui cái vui với người khác, buồn cái buồn với người khác một cách cụ thể hay không?

3.- Đối thoại với nhà cầm quyền CS, Giáo Hội vẫn chủ trương và theo đuổi từ trước tới nay

Kết quả ra sao, Đức Cha Nguyễn Văn Sang, Đức Tổng Giám Mục Ngô Quang Kiệt và mọi người đã biết. Đối thoại đòi hỏi cả 2 bên phải biết lắng nghe nhau, tôn trọng nhau và tuơng nhượng nhau để tìm giải pháp tốt đẹp. Nếu đối thoại chỉ là “câu giờ” , là “xin-cho” thì đó chỉ là độc thoại.

4.- Đối thoại với các tôn giáo

Giáo Hội đã đối thoại với các tôn giáo nào, hay chỉ mới đến chào mừng Giáo Hội Phật Giáo Quốc Doanh nhân dịp lễ Vesak được tổ chức dươi sự chỉ huy và chi tiền của nhà nước?

Còn nhiều và còn nhiều nữa…, nhưng chúng ta hãy tạm ngưng ở đây.

Hy vọng rằng những lời khôn ngoan và đúng sự thật của Đức Cha Nguyễn Văn Khảm, nều chưa phải là lập trường chính thức của HĐGM Việt-Nam, sẽ có giá trị thức tỉnh những vị có trách nhiệm, sẽ làm cho người Công Giáo Việt-Nam ý thức hơn mối tương quan giữa Giáo Hội và đất nước, biết thể hiện tình liên đới với mọi thành phần dân tộc. Từ lời nói đến việc làm cần ý chí và quyết tâm. Dù sao những lời phát biểu của GM Thái Bình và GM Phụ Tá Sài gòn trong những ngày vừa qua cũng đem lại chút phấn khởi cho giáo dân. Các vị đã thức đêm và đã biết đêm dài. Các vị đã ở lâu với những người có chức quyền và đã biết tâm địa họ ra sao. Mong rằng quý vị sẽ rút kinh nghiệm bản thân để hành động đúng đường, đúng cách, hướng dẫn đoàn chiên tiếp tay với đồng bào cả nước trong việc mưu cầu hạnh phúc cho nhân dân, độc lập và chủ quyền cho đất nước, tự do cho Giáo Hội.