IM LẶNG ĐỒNG NGHĨA BƯỚC QUA THÁNH GÍA
Joseph Nguyễn Văn ThốngCâu khẩu hiệu cho ngày Đại Hội Giới Trẻ Tổng giáo phận Hà Nội năm 2006 được tổ chức tại Giáo Phận Vinh đã lấy lời của Thánh Phaolô: “ Lạy Chúa con phải làm gi? Trước bối cảnh của Giáo hội Việt Nam đang gặp những luồng giông bão khắc nghiệt như hôm nay. Những cuộc tấn công của chế độ cộng sản đến niềm tin của người công giáo giật lên số: “ Cấp Báo” Những hành động giã man kèm theo những dụng cụ đàn áp: Súng ống, dùi cui, roi điện, hơi cay, ngay cả lưu đạn …tạo nên những cảnh đau thương cho người công giáo Việt Nam. Trước cảnh tượng đau lòng ấy đã làm biết bao con tim phải rụng rờn. Bao con tim phải xót xa, não lòng. Nếu là người trẻ chúng ta phải làm gi?
Chúng ta phải ngẫm suy về các thánh tử đạo Việt Nam.
Chúng ta biết rằng hằng năm mỗi dịp lễ kính nhớ các Thánh Tử đạo Việt Nam là mỗi lần ta lấy mẫu gương của các Ngài để soi chiếu vào cuộc đời của mỗi chúng ta.
Cách đây 400 năm lịch sử từ ngày hạt giống Tin Mừng gieo vãi đầu tiên đến Việt Nam từ đó đạo Công giáo đã chính thức được khai nguyên.. Và cũng lúc đó Cha ông của chúng ta sẵn sàng dùng chính mạng sống của mình để đón nhận Tin Mừng và làm chứng cho Tin Mừng. Cha ông của chúng ta chọn lựa Thánh Giá và chấp nhận từ bỏ vinh hoa phú quý trần gian.
Đúng vậy “Tử đạo” theo từ “Martyr” có nghĩa là “làm chứng”. cha ông của chúng ta đã làm chứng điều gi? Không phải các Ngài không muốn sống nhưng để làm chứng rằng sự sống trần thế này không phải là tuyệt đối, và vinh dự đời này không phải là vĩnh cửu.
Như câu từ bao đời của người dân Việt Nam là “ Sống gửi, thác về” Với cái chết của mình các Ngài biết được rằng chết thì mới là cánh cửa để đi vào cuộc sống vĩnh hằng.
Chính vì lẽ đó mà Thánh Giá là biểu tượng cao quý của niềm tin nên các Ngài đã sống bằng một cuộc đời “làm chứng” để được sự sống vĩnh hằng với Thiên Chúa. Vì thế khi quan quyền thế gian đặt lựa chọn cho các Ngài là cái chết khi không bước qua cây Thánh Giá và được vinh hoa tràn thế khi bước qua Thánh Giá. Nhưng các Ngài đã lựa chọn Thánh Giá để nói lên sự trung thành với Thiên Chúa.
Im lặng đồng nghĩa với việc bước qua cây Thánh Giá.
Trong năm qua biết bao biến cố xảy đến cho giáo hội việt Nam, khi nhà cầm quyền dùng bạo lực đem đến đau thương cho người công giáo khắp nơi qua sự kiện Tòa khâm sứ, Thái Hà, Tam Tòa, Loan Lý…đặc biệt Đồng Chiêm cây Thánh Giá bị xúc phạm.
Vậy hôm nay chúng ta là con cháu của các Thánh tử đạo Việt Nam, chúng ta phải làm gì để giống như các Ngài? Chúng ta có muốn trở nên như các Ngài phải yêu lấy cây Thánh Giá là biểu tượng cao quý nhất của niềm tin vào Thiên Chúa không? Hay chúng ta cứ để cho Thánh Giá Chúa bị quyền lực thế gian xúc pham mà lòng chẳng đoái hoài. Xem đó như một cây Thánh Giá chẳng có ý nghĩa gì với đời mình. Rồi Việc của Đồng Chiêm là của Đồng Chiêm và Thánh Giá trên Núi Thờ là của Đồng Chiêm. Phải chăng chúng ta im lặng không sống mầu nhiệm hiệp thông cũng chính là việc chúng ta bước qua cây Thánh Giá để chọn lấy sự an phận?
Niềm hy vọng sẽ không bước qua cây Thánh Giá của người trẻ hôm nay!
Sau những ngày tang thương đến với Đồng chiêm và khi hay tin về Thánh Giá Chúa bị triệt hạ. Thì lập tức linh mục đoàn của giáo phận Hà Nội đã lên đường về Đồng chiêm, Rồi tiếp theo là các đoàn hành hương từ các giáo xứ khác nhau từ Thái Hà, Hàm Long. Nhà thờ lớn…đến để hiệp thông chia sẻ với nỗi đau của anh chị em giáo xứ Đồng Chiêm. Rồi thư hiệp thông của giám mục giáo phận Lạng sơn, Pleiku. Thư hiệp thông của linh mục đoàn giáo phận Bắc Ninh, giáo phận Vinh, giáo phận Thanh Hóa. Thư hiệp thông của liên đoàn công giáo Đức…
Đặc biệt hơn là thư hiệp thông của các giám mục thuộc giáo tĩnh Miền Bắc. Sự kiện ấy thấy rõ sự hiệp thông mạnh mẽ của giáo hội Việt Nam vừa sau những ngày khai mạc Năm Thánh, nhưng chưa phải là tất cả. Sự hiệp thông với Đồng Chiêm, phải chăng giáo hội Việt Nam bắt đầu sống mầu nhiệm hiệp thông năm Thánh 2010?
Nhà cầm quyền Hà Nội đã mơ hồ khi tấn công anh JB. Nguyễn Hữu Vinh, một giáo dân nhiệt thành và can đảm đêm 11/1 vừa qua, khi anh đến hiệp thông với Đồng Chiêm. Điều đó nhà cầm quyền nhằm dập tắt sức nóng của giáo hội Việt Nam sống mầu nhiệm hiệp thông Năm Thánh chăng?
Nhưng sáng ngày 12/1, điều mà tôi thấy sự hiệp thông mạnh mẽ của người trẻ là Ban điều hành của Hội sinh Viên công giáo Tổng giáo phận Hà Nội và trưởng ban điều hành của các giáo phận miền bắc đã lên đường về Đồng Chiêm để đại diện cho các bạn sinh viên công giáo thuộc các giáo phận Vinh, Thanh Hóa, Hà Nội, Phát Diệm, Bùi Chu, Thái Bình, Hải Phòng, Bắc Ninh, Lạng sơn, Hưng Hóa…. Dẫn đầu đoàn là anh Giuse Đinh Tiến Đạt_ Trưởng hội và chị Mariagoretti Trần Thị Hoài_ Phó hội. Anh chị em đã lên đường để hiệp thông sẻ chia cùng cộng đoàn Đồng Chiêm, chắc chắn rằng người trẻ đã hiểu nỗi đau đó cũng chính là nỗi đau của chính mình vị Thánh giá Chúa bị xúc pham. .
Việc người trẻ về Đồng chiêm sau sự kiện đau thương đêm 11/1 đối với anh em mình như là một tiếng nói mạnh mẽ “không sợ hãi” trước bạo quyền của thế gian. Phải chăng các bạn trẻ hôm nay đã tiếp nối các Thánh Tử Đạo ngày xưa không chịu bước qua Thánh Giá? để rồi lên đường ra đi làm chứng cho Chúa, lên đường lên tiếng bảo vệ cho “công lý và sự thật”.
Hơn thế nữa, việc các bạn trẻ lên núi Chúa để ngắm suy mầu nhiệm Thập Giá như là niềm hy vọng rằng các bạn sẽ xây nhiều cây Thánh Giá trong môi trường hôm nay vì chính Thánh Giá là sự sống nên các bạn trẻ muốn có sự sống tốt đẹp phải bảo vệ Thánh Giá.
Chúng ta cùng cầu xin Chúa, Cho người trẻ hôm nay cũng như muôn người biết xây dựng cho mình cây Thánh giá ngày càng đẹp hơn trong môi trường hằng ngày và cho mỗi người hiểu được rằng: im lặng là đồng nghĩa với việc tiếp tay cho kẻ phá đạo lôi chúng ta bước qua cây Thánh Giá.
Sự Ích Kỷ Hà Văn Thịnh
(Riếng kính tặng các vị chủ trì 2 Tổng Giáo Phận Sàigòn và Huế )
Trong bài diễn văn đọc tại nhà thờ lớn nhất thế giới đêm Giáng Sinh – nhà thờ St Peter [*], Đức Giáo hoàng Bennedict XVI nói về nhiều vấn đề, trong đó Ngài đặc biệt nhấn mạnh rằng sự tồi tệ hiện nay của thế giới phần lớn là do con người “chỉ chăm chăm nhìn vào quyền lợi cá nhân ích kỷ của chính mình”; và, vì thế, “biến chúng ta thành tù nhân của quyền lợi và khát vọng của mình”…
Nghe, giật mình và… bừng hiểu điều tưởng chừng như ai cũng đã biết: Hầu như tất cả những sai lầm, xung đột, mâu thuẫn, tệ nạn, nhức nhối… trong xã hội thời nay đều bắt nguồn từ tính ích kỷ quá đáng của chính bản thân mỗi chúng ta!
Vì sợ ảnh hưởng đến quyền lợi cụ thể của mình nên mọi sự phê phán trong dịp lễ tổng kết cuối năm chỉ được nghe khuyết điểm của “một bộ phận”, “một số” nào đó. Lảng tránh sự thật, thậm chí sợ hãi nó là bạn đồng hành muôn thuở của tính ích kỷ. Nếu thật sự đặt cái chung, điều tốt đẹp nhất của chân lý lên trên hết thì không thể nào chấp nhận cách thức mù mờ của hiểu biết khi phân định đúng sai. Sâu và bức bối hơn nữa là “quốc nạn” tham nhũng. Vơ vét thật nhanh cho cá nhân bất kể phương tiện, thủ đoạn đã trở thành bệnh mãn tính của thời kinh tế thị trường. Chúng ta đổ lỗi cho cơ chế nhưng lại quên mất rằng chính con người đẻ ra cơ chế đó. Đã biết thế sao không chịu thay đổi? Câu trả lời còn giản dị hơn cả chuyện trứng nở thành gà: Nếu thay đổi thì lợi ích nhóm, lợi thế của quyền lực, lợi nhuận khổng lồ từ sự gian dối chẳng còn đất để nhiễu nhương!
Bí thư Thành uỷ Hà Nội, Uỷ viên Bộ Chính trị Phạm Quang Nghị mới đây (sáng 25.12.2009) đã nhìn nhận rằng gần như không có khả năng tự phát hiện tham nhũng. Lý do, theo ông Phạm Quang Nghị là “Nhiều người than phiền, phê bình nhưng toàn nói chuyện nơi khác còn của bản thân hay của đơn vị mình thì không thật nghiêm túc” và “đáng tiếc nhiều vụ việc là do có mâu thuẫn nội bộ mới xảy ra việc tố cáo nhau chứ nếu không thì vẫn thường bao che nhau” (Vietnamnet, 25.12.2009). Nói một cách khác, đó là cách diễn đạt điều mà Bác Hồ đã nói từ rất lâu: Ai cũng có cái ba lô chủ nghĩa cá nhân nhưng vì đeo “nó” ở sau lưng nên không ai muốn nhìn thấy nó.
Làm thế nào để giảm bớt tính ích kỷ của con người?
Trước hết, phải xác định một cách sòng phẳng, rõ ràng như Kinh Thánh rằng bản chất của con người ngay từ đầu là “thích” phạm sai lầm (triết lý từ chỗ loài người được “bắt đầu” khi Éva ăn trái cấm và ai sinh ra cũng phải được rửa sạch tội tổ tông – Virginius Sin). Sai lầm lớn nhất của nền văn minh phương Đông là cho rằng “nhân chi sơ tính bổn thiện” (hoàn toàn ngược lại với phương Tây). Từ xuất phát điểm khiếm khuyết này, những thói tật xấu xa của con người chẳng khác gì nấm mọc sau mưa. Tệ buồn hơn nữa là chúng ta cứ loay hoay dọn dẹp nó mà không hề chịu nghĩ rằng cách thức tốt nhất để đổi thay là đoạn tuyệt với nó. Logic của nhận thức đã phạm một sai lầm ghê gớm khi cố mài giũa trẻ nhỏ bằng cái dao cùn rằng cần phải tốt hơn trong khi lẽ ra phải chỉ mặt đặt tên của vấn đề là hãy bớt xấu đi. Ví dụ rõ nhất là chúng ta dạy cho học sinh ở trường học, con cái trong nhà là phải yêu cái này, yêu cái nọ mà không hề dùng từ ghét. Tại sao không mở đầu những bài giảng về đạo đức bằng những câu như: Căm ghét sự giả dối; tính ích lỷ là “bạn đường” đáng khinh nhất của hành trình sống; chỉ yêu chính mình (ích kỷ, self-seeking) là một cách sống tệ hại; giành phần bánh nhiều hơn là tội ác? Nguyên tắc của nhận thức là khuyên điều tốt không thể tạo ra hiệu quả bằng cách luôn nhấn mạnh những cái xấu, cái không thể chấp nhận.
Một sai lầm lớn nữa của nền giáo dục của ta hiện nay là không cho học sinh cơ hội phản kháng. Nếu cái gì thầy, cô nói ra cũng đúng, nếu sách giáo khoa là pháp lệnh, nếu trứng không thể ngo ngoe như rận thì sự chai lỳ của chịu đựng sẽ trở thành một tai hoạ: Thói quen im lặng, “dĩ hoà vi quý” chân chặt sai lầm sẽ là định thức “cần” của ứng xử. Trở lại với ý kiến của ông Phạm Quang Nghị đã trích dẫn trên đây, rõ ràng là chuyện đánh mất phản xạ trước sự khuất tất, sai lầm diễn ra vô khối trong đời là “kết quả” của nền giáo dục “con người mới” mà chúng ta vẫn thoải mái tôn vinh (!) Cái im lặng chịu đựng của cô, cậu học trò ngày hôm qua tất nhiên sẽ dẫn đến việc “hái quả”: Im lặng bao che, im lặng đồng loã, im lặng để có thể chờ trục lợi – cách sống cơ hội nhiều nguy hiểm.
Biện giải rằng cuộc sống cần những điều tốt đẹp luôn luôn đúng. Thế nhưng, không dám đối diện với những cái xấu, cái ác hiện hữu là lạm dụng, thái quá cái “luôn luôn” đó. Tốt – xấu là cặp phạm trù vĩnh viễn của âm – dương. Nếu tin rằng xấu là dương thì kết quả giáo dục sẽ khác. Hãy hình dung là không phải tự nhiên mà thời gian bất tử của Kinh Thánh đã được kiểm định từ lịch sử hàng ngàn năm: Khi nạn Hồng Thuỷ diễn ra, cả loài người chỉ còn có một người tốt là ông giá Noé – Noah (!) Cách nhìn ấy tàn nhẫn và xạm đen nỗi buồn nhưng phải tin rằng đó là sự thật, ít nhất trong cái ngầm định được nhân cách hoá là cái tốt không hề nhiều. Các nhà triết học luôn phân định hai chữ con người bằng dẫn dụ là phần “con” (tính động vật) đi kèm phần “người” (tính nhân bản, đạo đức, trí tuệ). Tuy nhiên, các nhà triết học cũng lảng tránh thực tại là cái phần con ấy là tiền định, là có trước, là lấn át.
Trong tiếng Hy Lạp cổ, Jésuse Christos có nghĩa là Đấng Anh Minh Cứu Chuộc Tội Lỗi Thế Gian (Đấng Cứu Thế). Đó là sự minh định thiêng liêng của sự thật rằng chúng ta đừng chối bỏ Tội Lỗi! Hãy nhìn thẳng vào nó để bớt xấu hơn. Sự thật đó cũng đúng như sự xác tín rằng trên đời này có biểu tượng nào bi hùng hơn, đẹp và xúc động hơn cây Thánh Giá? Đó là một viên Kim cương theo đúng nghĩa của từ này khi ta nối liền 4 đỉnh. Viên kim cương bất tử đó được sinh ra từ… mấy đồng bạc (!) Chỉ vì mấy đồng bạc mà Judas sẵn sàng bán rẻ Chúa! Chuyện của 2.000 năm trước có khác với chuyện đời hôm nay không khi chỉ vì tiền mà có những kẻ dám bán rẻ cả vận mệnh dân tộc? Tôi viết trong tâm tưởng muốn nói lên niềm biết ơn đối với Đức Giáo Hoàng vì Ngài đã chỉ lối cho tôi…
Sự ích kỷ chính là cái phần “con” của bản năng sinh tồn động vật muốn ăn “no” nhất có thể vì không tin rằng ngày mai, ngày kia cơ hội được ăn như thế vẫn còn. Chỉ yêu chính mình còn là cách để sống thoát trước những đe doạ không hề nhân nhượng của đối thủ, tai ương. Hãy giáo dục cho học sinh rằng cách sống đó là sai lầm vì xã hội loài người sở dĩ có được là nhờ thành công của chất người, tức là sự chia sẻ, hiểu biết, cảm thông; rằng đấu tranh chống lại cái xấu là bổn phận sống, rằng như Đức Phật đã dạy, kẻ thù lớn nhất của cuộc đời là chính mình…; rằng sẽ đạt tới thành công, hạnh phúc bằng cách sống không ích kỷ nhiều lắm…!
[*] còn có tên là nhà thờ Quo Vadis, nhằm kỷ niệm một sự tích cổ khi Thánh Peter (Petro, Piotre) bị quân La Mã đàn áp rồi bỏ chạy. Đức Chúa hiện lên hỏi: Quo Vadis, Domine? – Thầy đi đâu vậy? Thánh Peter chợt hiểu là mình có lỗi vì Đức Chúa đã chịu đóng đinh câu rút còn Thánh Peter thì không, nên quay lại và dẫn dắt giáo dân để đến năm 331 CN, Công Giáo trở thành Quốc giáo của La Mã.
