VINH DANH LOÀI CHÓ

Bửu Đồng chuyển ngữ

LGT: “Vinh Danh Loài Chó” -- Tribute to Dogs -- là lời biện hộ của luật sư George Graham Vest (1830-1904) trước tòa ngày 23-09-1870 trong vụ kiện giữa Burden và Hornsby ở Warrensburg, Missouri. Vest đại diện cho thân chủ Burden có con chó săn bị người hàng xóm, Hornsby, bắn chết. Burden thắng kiện. Vest nổi danh, sau đó trở thành Dân Biểu, rồi Nghị Sĩ Liên bang, đại diện Missouri.

Con chó Old Drum cũng đươc nhiều người ngưỡng mộ dù đã chết. Câu ngạn ngữ "A man’s best friend is his dog" xuất phát từ phiên tòa xử này. Ngày 23-09-1958, tượng hình kỷ niệm Old Drum bằng đồng đen được dựng lên trước tòa án của Johnson County ở Warrensburg, Missouri.

Những lời của luật sư Vest trình bày trước tòa án, ngắn nhưng súc tích, đã gây xúc động cho moi người tham dự phiên xử, gói trọn đầy đủ sự khác biệt giữa “nhân tính” và “cẩu tính.” Đây là một trong số rất ít bài diễn văn tuyệt vời trong lịch sử tòa án ở Hoa Kỳ còn lưu lại đến hôm nay. Nhà bỉnh bút nổi tiếng William Safire và báo The New York Times đã chọn “Tribute to Dogs” là “Bài Diễn Văn Hay Nhất Thiên Niên Kỷ.”

---

Thưa Quý Vị Bồi Thẩm:

Người bạn tốt nhất mà ta có được trên thế gian này, một ngày nào đó có thể quay lại chống ta và trở thành kẻ thù.

Con cái mà ta nuôi dưỡng với tình yêu thương bao la, vô hạn rốt cuộc có thể là những kẻ bội bạc, vô ơn.

Những người kề cận, thân thiết ta nhất, những người ta phó thác hạnh phúc và danh dự, có thể trở thành kẻ phản bội, phụ lòng tin yêu.

Tiền bạc mà ta có được rồi sẽ mất đi. Nó biến mất đúng vào lúc ta cần nó nhất.

Tiếng tăm ta xây đắp bấy lâu cũng có thể tiêu tan trong giây phút bởi một hành động điên rồ.

Những người phủ phục tôn vinh ta khi ta thành đạt có thể sẽ là những kẻ đầu tiên ném đá vào ta khi ta thất thế, sa cơ…

Duy chỉ có một con-vật-bạn, vâng chỉ một, hoàn toàn không vụ lợi mà con người có thể có được trên thế gian đầy ích kỷ này, một con vật không bao giờ bỏ rơi ta, không bao giờ tỏ ra vô ơn hay tráo trở với ta… Đó là con chó của ta!

Con chó của ta luôn luôn ở cạnh bên ta, khi thịnh vượng cũng như lúc cơ bần, khi mạnh khỏe cũng như lúc yếu đau.

Nó ngủ trên nền đất lạnh dù gió đông thổi xiếc hay bão tuyết lấp vùi, miễn sao được kề cận bên chủ là được.

Nó vẫn trìu mến hôn bàn tay ta, dù ta không còn của ăn gì cho nó.

Nó liếm vết thương của ta và những trầy tróc mà ta lãnh chịu khi đương đầu với cuộc đời nhiều gai góc này.

Nó canh gác giấc ngủ cho ta như thể ta là một ông hoàng, dù ta chỉ là một gã hành khất ăn xin.

Nó vẫn ở lại bên ta, khi tất cả bạn bè khác đã bỏ ta mà xa chạy cao bay.

Dù khi tán gia bại sản, thân bại danh liệt thì ta vẫn còn con chó trung thành. Tình thương yêu nó dành cho ta không dời đổi, như vầng thái dương rực sáng trên bầu trời mênh mông.

Nếu chẳng may số phần nghiệt ngã đá ta ra rìa xã hội, không bạn bè, vô gia cư… thì con chó trung thành chỉ xin ta một ân huệ… không gì khác hơn là cho nó được đồng hành, cho nó được làm kẻ bảo vệ ta trước hiểm nguy, giúp ta chống lại kẻ thù.

Và khi trò đời dâu bể hạ màn, thần chết đến gõ cửa rước linh hồn ta đi, để lại thân xác ta trong lòng đất lạnh thì khi ấy, khi tất cả bạn bè quyến thuộc đã phủi tay quay đi để tiếp tục sống cuộc đời của họ, vâng khi ấy, bên nắm mộ ta vẫn còn con chó cao quý nằm phủ phục, gục mõm giữa hai chân trước, đôi mắt ướt buồn vẫn mở to cảnh giác, trung thành và chân thật ngay cả khi ta đã mất rồi…

George Graham Vest